Wetenschappers ontdekken hoe vasten kan beschermen tegen ontstekingen

Wetenschappers ontdekken hoe vasten kan beschermen tegen ontstekingen

Een bord dat voor een kwart gevuld is. Dit vertegenwoordigt vasten. Dit kan helpen bij ontstekingen.

Wetenschappers in Cambridge hebben iets ontdekt. Een mogelijk een nieuwe manier waarop vasten helpt ontstekingen te verminderen. Ontstekingen zijn een potentieel schadelijk neveneffect van het immuunsysteem van het lichaam. Ze liggen ten grondslag aan een aantal chronische ziekten. Het onderzoeksteam beschrijft hoe vasten de niveaus van arachidonzuur verhoogt. Dat is een chemische stof in het bloed, die ontstekingen remt. Arachidonzuur kan ook enkele van de gunstige effecten van aspirine helpen verklaren.

“Ons werk voegt zich bij een groeiende hoeveelheid wetenschappelijke literatuur. Literatuur die wijst op de gezondheidsvoordelen van caloriebeperking”.

Wetenschappers weten al langer dat voeding en gezondheid bij elkaar horen. Vooral een westers dieet met veel calorieën kan ons risico op allerlei ziekten verhogen. Denk hier aan obesitas, type 2 diabetes en hartziekten. Deze ziekten houden verband met chronische ontstekingen in het lichaam. Ontsteking is het natuurlijke antwoord van ons lichaam op letsel of infectie.

Inflammasoon

Dit proces kan ook worden getriggerd door andere mechanismen. Waaronder het zogenoemde ‘inflammasoom’. Dit werkt als een alarm binnen de cellen van ons lichaam. Het veroorzaakt ontstekingen om ons lichaam te beschermen, wanneer het schade detecteert. Maar het inflammasoom kan ontstekingen op onbedoelde manieren triggeren. Een van zijn functies is om ongewenste cellen te vernietigen. Dit kan leiden tot het vrijkomen van de inhoud van de cel in het lichaam. En hier veroorzaakt deze ontstekingen.

Professor Clare Bryant werkt op de Afdeling Geneeskunde aan de Universiteit van Cambridge. Ze meldt het volgende. “We proberen de oorzaken van chronische ontstekingen te begrijpen. Ontstekingen in de context van veel menselijke ziekten. En dan met name wat de rol van het inflammasoom is.”

De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat het inflammasson NLRP3 erg belangrijk is. Het speelt een rol bij veel grote ziekten, zoals obesitas en aderverkalking. Het speelt ook een rol bij ziekten zoals Alzheimer en Parkinson. Deze komen vaak voor bij ouderen in de westerse wereld.

Arachidonzuur

Vasten kan ontstekingen helpen verminderen, maar de reden daarvoor is niet duidelijk. Om deze vraag te helpen beantwoorden, werd bloedonderzoek gedaan. Het team stond onder leiding van Professor Bryant. 21 vrijwilligers aten een maaltijd van 500 kilocalorieën. Ze vastten vervolgens 24 uur. Hierna aten ze een tweede maaltijd van 500 kilocalorieën.

Het team ontdekte dat het beperken van de calorie-inname de niveaus van een lipide verhoogde. Dit lipide heet arachidonzuur. Lipiden zijn moleculen die belangrijke rollen spelen in ons lichaam. Zoals het opslaan van energie en het doorgeven van informatie tussen cellen. Zodra individuen weer een maaltijd aten, daalden de niveaus van arachidonzuur.

Onderzoekers bestudeerden het effect van dit arachidonzuur. Dit deden ze in immuuncellen die in het laboratorium waren gekweekt. Ze ontdekten dat arachidonzuur de activiteit van het NLRP3-inflammasoom verlaagt. Dit verraste het team. Ze dachten eerst dat arachidonzuur was gekoppeld aan juist verhoogde niveaus van ontsteking. En niet aan verlaagde.

Westers dieet

Professor Bryant, een Fellow van Queens ‘College, Cambridge, vertelt. “Dit geeft een verklaring voor hoe het veranderen van ons dieet -vooral door te vasten- ons beschermt tegen ontstekingen. Vooral de schadelijke vorm van ontstekingen. Deze ligt ten grondslag aan veel ziekten die verband houden met een westers dieet.”

“Het is nog te vroeg om te zeggen of vasten beschermt tegen ziekten zoals Alzheimer en Parkinson. Dit aangezien de effecten van arachidonzuur slechts kortstondig zijn. Ons werk voegt zich bij een groeiende hoeveelheid wetenschappelijke literatuur. Literatuur die wijst op de gezondheidsvoordelen van caloriebeperking. Het suggereert dat regelmatig vasten gedurende een lange periode kan helpen bij het verminderen van de chronische ontsteking waarmee deze aandoeningen worden geassocieerd. Het is zeker een aantrekkelijk idee.”

De bevindingen suggereren ook een mechanisme waarbij een dieet met veel calorieën het risico op deze ziekten zou kunnen verhogen. Uit studies blijkt namelijk het volgende. Sommige patiënten die een vetrijk dieet volgen, hebben verhoogde niveaus van inflammasoomactiviteit.

“Er zou hier een yin en yang-effect kunnen zijn. Te veel van het verkeerde verhoogt iemands inflammasoomactiviteit. En te weinig van het verkeerde, verlaagt het,” zei Professor Bryant. “Arachidonzuur zou een manier kunnen zijn via waar dit gebeurt.”

Aspirine

De onderzoekers zeggen dat de ontdekking ook aanwijzingen kan bieden voor iets anders. Namelijk: een onverwachte manier waarop zogenaamde niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen, zoals aspirine, werken. Normaal gesproken wordt arachidonzuur snel afgebroken in het lichaam. Aspirine stopt dit proces. Dit kan leiden tot een verhoging van de niveaus van arachidonzuur. Dit zuur vermindert op zijn beurt weer de activiteit van het inflammasoom. En daarmee de ontsteking.

Professor Bryant benadrukte nog wel het volgende. “Het is belangrijk om het volgende te benadrukken. Aspirine mag niet worden ingenomen om het risico op langdurige ziekten te verminderen. In ieder geval zonder medisch advies. Bij langdurig gebruik kan het namelijk bijwerkingen hebben, zoals maagbloedingen.”

Het onderzoek werd gefinancierd door Wellcome. En door het Medical Research Council. Ook door het National Heart, Lung, and Blood Institute Division of Intramural Research.

Referentie: Pereira, M & Liang, J et al. Arachidonic acid inhibition of the NLRP3 inflammasome is a mechanism to explain the anti-inflammatory effects of fasting. Cell Reports; 23 Jan 2024; DOI: 10.1016/j.celrep.2024.113700

Open chat
1
Hallo,
We helpen u graag bij eventuele vragen, stuur een bericht of bel ons op 075 76 000 26